人間関係・付き合い

Ruột thịt, người thân cùng huyết thống

親・子・兄弟など、血のつながった近い身内。

1. 地震のニュースを見て、現地にいる肉親へすぐ電話した。

   Thấy tin động đất, tôi lập tức gọi cho người thân ruột thịt ở đó.

2. 彼には、この町に頼れる肉親がいない。

   Anh ấy không có người thân ruột thịt nào có thể nhờ cậy ở thị trấn này.

Ông già (cách gọi bố suồng sã)

自分の父親をくだけて言う言い方。年配の男性を指すことも。

1. 今度の休みは、おやじと釣りに行くんだ。

   Kỳ nghỉ tới tôi sẽ đi câu cá với ông già nhà tôi.

2. うちのおやじは、朝から庭を掃除している。

   Ông già nhà tôi dọn vườn từ sáng.

Bà già (cách gọi mẹ suồng sã)

自分の母親をくだけて言う言い方。

1. お袋から「ちゃんと食べてる？」と電話が来た。

   Mẹ gọi và hỏi: “Con có ăn uống đầy đủ không?”

2. この味は、お袋の料理を思い出す。

   Hương vị này khiến tôi nhớ món mẹ nấu.

Bố mẹ chồng / vợ

配偶者の父母。義父と義母。

1. お正月は妻と一緒に義理の父母を訪ねる。

   Tết Dương lịch tôi sẽ cùng vợ đến thăm bố mẹ bên ấy.

2. 義理の父母とは、月に一度一緒に食事をする。

   Mỗi tháng tôi ăn cùng bố mẹ bên vợ một lần.

Bố vợ/ bố chồng, bố nuôi

配偶者の父、または血のつながらない父（義理の父）。

1. 義父は会うたびに「仕事はどう？」と聞いてくれる。

   Mỗi lần gặp, bố vợ đều hỏi: “Công việc thế nào?”

2. 義父と二人で初めてお酒を飲んだ。

   Lần đầu tôi uống rượu riêng với bố vợ.

Mẹ vợ/ mẹ chồng, mẹ nuôi

配偶者の母、または義理の母。

1. 義母に教えてもらった料理を、家でも作ってみた。

   Tôi thử nấu ở nhà món mà mẹ vợ đã dạy.

2. 週末、義母が子どもを見てくれた。

   Cuối tuần, mẹ vợ đã trông con giúp tôi.

Vợ/ chồng (từ hành chính)

夫婦の一方から見た、もう一方（夫・妻）。書類などで使う堅い語。

1. この書類には、配偶者の有無を書いてください。

   Trong giấy tờ này, hãy ghi có hay không có vợ/chồng.

2. 入院するときは、配偶者にも連絡してください。

   Khi nhập viện, hãy liên lạc với vợ hoặc chồng.

Con rể

娘の夫。また、結婚して妻の家に入る男性。

1. 娘の婿は料理が得意で、よく夕食を作ってくれる。

   Con rể tôi nấu ăn giỏi và thường làm bữa tối.

2. 近所では、あの人は鈴木家の婿として知られている。

   Trong khu phố, người đó được biết đến là con rể nhà Suzuki.

Con dâu, cô dâu

息子の妻。また、嫁いでくる女性。

1. 祖母は、兄の嫁とよく電話で話している。

   Bà tôi thường gọi điện nói chuyện với vợ của anh trai tôi.

2. 母と嫁は、よく一緒に料理をしている。

   Mẹ tôi và vợ tôi thường nấu ăn cùng nhau.

Nuôi vợ con

妻と子を経済的に支え、生活の面倒をみる。

1. 若いころは、妻子を養うために毎日必死で働いた。

   Khi còn trẻ, tôi làm việc hết sức mỗi ngày để nuôi vợ con.

2. 一人の収入で妻子を養うのは大変だ。

   Nuôi vợ con bằng một nguồn thu nhập rất vất vả.

Hòa thuận, êm ấm

争いがなく、穏やかで満ち足りている様子。

1. 夫婦円満の秘けつは、よく話すことだと思う。

   Mình nghĩ bí quyết để vợ chồng hòa thuận là thường xuyên trò chuyện.

2. 二人は話し合って、円満に問題を解決した。

   Hai người trao đổi và giải quyết vấn đề một cách êm thấm.

Hòa nhã, ấm cúng

打ち解けて穏やかな雰囲気。

1. 初対面だったが、食事会は和やかな雰囲気だった。

   Dù mới gặp lần đầu, buổi ăn diễn ra trong không khí thân mật.

2. 会議は笑いもあって、和やかに進んだ。

   Cuộc họp có tiếng cười và diễn ra trong không khí thân mật.

Đời trước, người tiền nhiệm

現在の当主・店主などの一代前の人。前の代。

1. この店の味は、先代からずっと受け継がれている。

   Hương vị của quán này được truyền lại từ đời chủ trước.

2. 先代の店主は、今も時々店に顔を出す。

   Chủ đời trước thỉnh thoảng vẫn ghé cửa hàng.

Chỗ quen biết lâu năm

古くからよく知り合っている間柄。

1. 二人は旧知の仲なので、会うと昔話が止まらない。

   Hai người quen biết lâu năm nên gặp nhau là kể mãi chuyện cũ.

2. 父と店長は旧知の仲らしい。

   Có vẻ bố tôi và quản lý cửa hàng là chỗ quen biết lâu năm.

Bạn cũ

昔からの友達。

1. 先輩は駅で高校時代の旧友に偶然会った。

   Người đi trước tình cờ gặp một người bạn cũ thời cấp ba ở ga.

2. 久しぶりに旧友と食事をして、楽しい時間を過ごした。

   Lâu rồi tôi mới ăn cùng bạn cũ và có một khoảng thời gian vui vẻ.

Bạn thủở ấu thơ

子どもの頃からの友達。

1. 彼とは幼なじみで、小学校からずっと一緒だ。

   Anh ấy là bạn từ thuở nhỏ; chúng tôi ở bên nhau từ tiểu học.

2. 幼なじみから結婚の知らせが届いた。

   Tôi nhận được tin kết hôn từ người bạn thuở nhỏ.

Hai bên là đối thủ của nhau

互いにライバルの関係にある者どうし。

1. 二人は仕事ではライバル同士だが、休日は仲がいい。

   Hai người là đối thủ trong công việc nhưng ngày nghỉ lại rất thân.

2. あの二人は学生のころからライバル同士だ。

   Hai người đó là đối thủ của nhau từ thời sinh viên.

Đồng chí, người cùng chí hướng

同じ目的や志を持つ仲間。

1. 同じ目標を持つ同志がいると、頑張れる。

   Có những người cùng chí hướng giúp tôi có thêm động lực.

2. この活動で、たくさんの同志に出会った。

   Mình gặp nhiều người cùng chí hướng trong hoạt động này.

Thầy trò

師匠（先生）と弟子。教える者と教わる者の関係。

1. 二人は師弟の関係だが、今では一緒に店を出している。

   Hai người là thầy trò, nhưng giờ cùng mở một cửa hàng.

2. 師弟で並んで舞台に立つのは、今日が初めてだ。

   Hôm nay là lần đầu thầy trò cùng đứng trên sân khấu.

Sư phụ, thầy dạy nghề

技芸などを教える先生。

1. この包丁の使い方は、料理人の師匠に教わった。

   Tôi học cách dùng con dao này từ sư phụ đầu bếp.

2. 師匠の言葉を、今でも大切にしている。

   Tôi vẫn trân trọng lời của sư phụ.

Đệ tử, học trò

師匠に教わる人。

1. 祖母は有名な職人の弟子として、毎日修業している。

   Bà tôi đang rèn nghề mỗi ngày với tư cách học trò của một nghệ nhân nổi tiếng.

2. その店には、師匠と三人の弟子がいる。

   Trong cửa hàng đó có một sư phụ và ba học trò.

Thầy cô có ơn với mình

お世話になった、恩のある先生。

1. 日本へ来たら、まず大学時代の恩師に会いたい。

   Khi đến Nhật, trước tiên tôi muốn gặp người thầy đại học mà mình mang ơn.

2. 卒業して十年ぶりに恩師を訪ねた。

   Sau mười năm tốt nghiệp, tôi đã đến thăm người thầy mà mình mang ơn.

Học trò của mình

自分が教えた生徒。

1. 先生は今でも昔の教え子と連絡を取っている。

   Thầy/cô vẫn giữ liên lạc với những học trò cũ.

2. 街で教え子に声をかけられて、先生はうれしそうだった。

   Được học trò cũ bắt chuyện ngoài phố, thầy/cô trông rất vui.

Thân tín, trợ thủ thân cận

権力者などのそば近くに仕える、信頼された人。

1. 社長は新しい計画について、まず側近に相談した。

   Giám đốc trước tiên đã trao đổi kế hoạch mới với người thân cận.

2. 大臣の側近が、記者の質問に答えた。

   Người thân cận của bộ trưởng đã trả lời câu hỏi của phóng viên.

Cả nhà cùng (giao thiệp)

家族全員を含めて、一家そろって関わる様子。

1. 隣の家とは、子どもの頃から家族ぐるみで付き合っている。

   Gia đình tôi qua lại thân thiết với nhà hàng xóm từ khi tôi còn nhỏ.

2. 私たちは家族ぐるみで旅行するほど仲がいい。

   Hai gia đình chúng tôi thân thiết đến mức cùng đi du lịch.

Suốt mười năm nay

十年ほど前からずっと続いている様子。

1. 彼とは十年来の友人で、何でも話せる。

   Anh ấy là bạn của tôi hơn mười năm, nên chuyện gì cũng có thể tâm sự.

2. これは十年来使っている大切な時計だ。

   Đây là chiếc đồng hồ quý mà tôi đã dùng hơn mười năm.

Tiếp đãi (khách hàng, đối tác)

客をもてなし、飲食などで手厚くもてなす。

1. 今夜は取引先のお客様を接待する予定だ。

   Tối nay tôi dự định tiếp khách đối tác.

2. 来週、海外から来る取引先を接待する。

   Tuần tới tôi sẽ tiếp khách đối tác từ nước ngoài.

Đãi khách, tiếp đãi nồng hậu

心を込めて客をあつかう。

1. 友達が泊まりに来たので、手料理でもてなした。

   Bạn đến ở lại nên tôi đãi bằng món tự nấu.

2. 両親が来たので、地元の料理でもてなした。

   Bố mẹ đến nên tôi đãi bằng món ăn địa phương.

Tập quán, thói quen xã hội

その社会で古くから続いている、ならわし。

1. この地域には、祭りの日に餅を配る慣習がある。

   Vùng này có tập quán phát bánh mochi vào ngày lễ hội.

2. 名前の付け方にも、国ごとの慣習がある。

   Cách đặt tên cũng có tập quán khác nhau theo từng quốc gia.

Lệ cũ, quy ước truyền thống

昔から続く決まったやり方。

1. 結婚式のしきたりは、地域によって違う。

   Nghi thức đám cưới khác nhau tùy từng vùng.

2. 古いしきたりを大切にする家庭もある。

   Có những gia đình coi trọng các lệ cũ.

Phong tục địa phương

その土地の生活上のならわし。

1. ベトナムには、旧正月に家族で集まる風習がある。

   Ở Việt Nam có phong tục gia đình sum họp vào Tết Nguyên đán.

2. この村には、春に家の前へ花を飾る風習がある。

   Ngôi làng này có phong tục trang trí hoa trước nhà vào mùa xuân.

Yêu đơn phương

相手に伝わらない、自分だけの一方的な恋。

1. 高校のころ、同じクラスの人に三年間片思いしていた。

   Hồi cấp ba, tôi đã yêu đơn phương một người cùng lớp suốt ba năm.

2. 片思いの相手からメッセージが来て、うれしかった。

   Mình rất vui khi nhận được tin nhắn từ người mình thầm thích.

Tỏ tình, thú nhận

隠していた気持ち（特に恋心）を打ち明ける。

1. ずっと好きだったので、思い切って彼女に告白した。

   Vì đã thích từ lâu, tôi lấy hết can đảm tỏ tình với cô ấy.

2. 卒業する前に、自分の気持ちを告白するつもりだ。

   Tôi định bày tỏ tình cảm trước khi tốt nghiệp.

Thố lộ, giãi bày thật lòng

隠さず本心を話す。

1. 悩みを友達に打ち明けたら、少し楽になった。

   Sau khi thổ lộ nỗi lo với bạn, tôi thấy nhẹ lòng hơn.

2. 彼は家族に仕事を辞めたいと打ち明けた。

   Anh ấy nói thật với gia đình rằng mình muốn nghỉ việc.

Sự lưu luyến, còn vương vấn

あきらめきれず、心が残ること。

1. 別れた相手にまだ未練がある。

   Mình vẫn còn lưu luyến người đã chia tay.

2. 古い写真を捨てられないのは、未練があるからだ。

   Tôi không thể vứt ảnh cũ vì vẫn còn vương vấn.

Cố chấp, bám víu vào

一つのことに強くこだわり、離れられない。

1. 結果だけに執着すると、仕事がつらくなるよ。

   Nếu chỉ bám chặt vào kết quả, công việc sẽ trở nên mệt mỏi.

2. 過去の失敗に執着しないで、次へ進もう。

   Đừng bám mãi vào thất bại trong quá khứ; hãy bước tiếp.

Được người khác giới để ý

異性から人気があり、好かれる。

1. 兄は話が面白くて、昔から異性にもてる。

   Anh trai tôi nói chuyện thú vị nên từ xưa đã được người khác giới yêu thích.

2. 異性にもてる人より、信頼できる人と付き合いたい。

   Tôi muốn hẹn hò với người đáng tin hơn là người chỉ được người khác giới yêu thích.

Ngoại tình, cặp bồ

決まった相手がいるのに、他の人と関係を持つ。

1. 浮気する人とは、安心して付き合えない。

   Mình không thể yên tâm hẹn hò với người ngoại tình.

2. 彼が浮気していることを、友達から聞いた。

   Tôi nghe bạn nói rằng anh ấy đang ngoại tình.

Lòng rộn ràng, náo nức

うれしくて気持ちがうきうきする。

1. 旅行の予定を考えるだけで、心が弾む。

   Chỉ nghĩ đến kế hoạch du lịch cũng khiến tôi háo hức.

2. 好きな人に会える日は、朝から心が弾む。

   Ngày được gặp người mình thích, tôi rộn ràng từ sáng.

Mãi ôm quá khứ, không dứt được

過ぎたことにこだわり続けて、前に進めない。

1. いつまでも過去を引きずると、新しい一歩を踏み出せない。

   Nếu cứ níu kéo quá khứ, sẽ không thể bước tiếp.

2. 新人は前の仕事の失敗を、まだ引きずっている。

   Nhân viên mới vẫn chưa thoát khỏi thất bại ở công việc trước.

Chuyển tâm trạng, làm lại từ đầu

気分を新たにして立ち直る。

1. ミスをしたけど、昼休みに気持ちを切り替えた。

   Mình đã mắc lỗi nhưng lấy lại tinh thần trong giờ nghỉ trưa.

2. 落ち込んだ日は、散歩して気持ちを切り替える。

   Những ngày buồn, tôi đi dạo để thay đổi tâm trạng.